0

Προσαρμογή στο σχολείο, δάκρυα και ανησυχίες

Μία από τις πιο έντονες ανησυχίες το διάστημα αυτό, για τους γονείς μικρών παιδιών είναι η προσαρμογή τους στο σχολείο. Είτε το παιδί θα ενταχθεί για πρώτη φορά στο σχολείο , είτε μεσολάβησε ένα σημαντικό διάστημα μέσα στο καλοκαίρι και τώρα πρέπει να ξαναπάει σχολείο, η ανησυχία και του παιδιού αλλά και του γονιού είναι η ίδια. Πόσο μάλλον όταν τα ίδια τα παιδιά, και πολύ λογικά αν το σκεφτείτε, έχουν ήδη προβεί σε βαρύγδουπες δηλώσεις « εγώ δε θα πάω σχολείο, θα κάτσω με τη γιαγιά», « εγώ δε θα ξαναπάω σχολείο, θα μείνω για πάντα στο μέρος που κάνουμε διακοπές» ή ακόμα και « πήγα σχολείο πριν το καλοκαίρι, τώρα δε θα ξαναπάω». Ο συναισθηματικά εμπλεκόμενος γονιός, ακούει αυτές τις δηλώσεις πολύ βαριές και κάποιες φορές σκέφτεται, συναισθηματικά πάντα, «μάλλον το παιδί μου δεν περνάει καλά», « μήπως η δασκάλα δεν είναι καλή» κτλ.

Από την άλλη πλευρά, ο γονιός του παιδιού που θα ενταχθεί πρώτη φορά σε μια δομή προσχολικής εκπαίδευσης, έχει χίλιες αγωνίες που τον βασανίζουν. Ο περίγυρος λέει ότι το παιδί είναι μικρό για να πάει σχολείο, ο ίδιος ο γονιός σκέφτεται ότι «αναγκάζεται» να πάει το παιδί του σχολείο και να του δημιουργήσει όλη αυτή την αναστάτωση και επίσης σκέφτεται ότι θα δημιουργήσει ανασφάλεια στο παιδί και «ψυχολογικά προβλήματα», ότι και αν αυτό σημαίνει.

Η πραγματικότητα είναι λίγο διαφορετική από αυτό, αλλά είναι γεγονός ότι κάθε μετάβαση και κάθε μεγάλη αλλαγή, χρειάζεται ένα σημαντικό διάστημα προσαρμογής, το οποίο δεν είναι πάντα εύκολο. Δύσκολα συναντάμε παιδιά που δεν κλαίνε τουλάχιστον την πρώτη εβδομάδα στο σχολείο μετά τον αποχωρισμό και αρκετά μάλιστα δεν προσαρμόζονται σε αυτή την κατάσταση ακόμα και μετά από μερικές εβδομάδες, γεγονός που θεωρείται φυσιολογικό. Η ευκολία και η ταχύτητα με την οποία ένα παιδί θα προσαρμοστεί στο σχολείο εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και από μόνο  του ως γεγονός δεν είναι δείκτης καλής γονεϊκότητας. Ωστόσο υπάρχουν κάποια πράγματα που μπορούν οι γονείς να κάνουν για να διευκολύνουν την προσαρμογή αυτή.

  • Προετοιμάστε το παιδί για την ένταξη του στο σχολείο κοντά στην έναρξη του σχολείου, π.χ. 5-7 μέρες πριν. Δεν είναι βοηθητικό να το συζητάτε μήνες πριν , όπως και δεν είναι καθόλου βοηθητικό να μην έχετε κάνει καμία αναφορά . Eστιάστε στα διασκεδαστικά πράγματα που θα κάνει με έμφαση σε εκείνα που αρέσκεται και αποφύγετε συμβουλές που αναδεικνύουν τις δυσκολίες ( π.χ. δεν θα πηγαίνεις στις σκάλες , μπορεί να πέσεις, δεν θα χτυπάς τα παιδιά και αν σε χτυπάνε θα το λες στη δασκάλα, δε θα ακουμπάς τα βρώμικα σημεία στην αυλή κτλ)
  • Υπάρχουν εξαιρετικά βιβλία που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και που αφορούν ακριβώς αυτή τη μετάβαση και το τι μπορεί να περιμένει
  • Θα πρέπει, οπωσδήποτε να κρατάτε το πρόγραμμα της προσέλευσης και της αναχώρησης του παιδιού σταθερό και να του δίνεται περιγραφικές οδηγίες για να προσεγγίζει το χρόνο ( π.χ. θα έρθω να σε πάρω μετά το μεσημεριανό φαγητό ή θα φας , θα ξεκουραστείς και μετά η μαμά θα έρθει να σε πάρει κτλ.)
  • Κατά τη διάρκεια της προσαρμογής θα πρέπει να συνεργαστείτε με τους δασκάλους , που έχουν σίγουρα την εμπειρία να σας πουν πως πρέπει η μετάβαση να γίνει.
  • Θα πρέπει να ελέγξουμε τις δικές μας ανησυχίες και φόβους , οι οποίοι γίνονται πάντα αντιληπτοί από το παιδί είτε λεκτικά τους δηλώνουμε είτε όχι.
  • Μετά την περίοδο της προσαρμογής, μην περιμένετε ότι το παιδί θα πηγαίνει αδιαμαρτύρητα στο σχολείο. Το πρωί θα πρέπει να το αφήνετε και να φεύγετε, ακόμη και αν το ακούτε να κλαίει. Το να γυρίσετε πίσω να το καθησυχάσετε δυσκολεύει τη διαδικασία του αποχωρισμού. Είναι σα να βάζετε το παιδί να το περνάει δύο και τρεις φορές, αφού με την επιστροφή σας πιστεύει ότι θα το πάρετε και μετά το αφήνετε ξανά.
  • Για ένα γονιό να ακούει το παιδί του να κλαίει δεν είναι καθόλου εύκολο και του δημιουργεί πολύ στρες. Παρόλαυτα θα πρέπει εσείς να αποπνέεται σιγουριά στο ίδιο το παιδί όταν το αφήνετε και να έχετε μια σταθερή συμπεριφορά. Είναι πολύ τυπικό να ακούει ο γονιός από το δάσκαλο, « μετά από 5 λεπτά ηρέμησε και ήταν μια χαρά».
  • Ελέγξτε την ανασφάλειά σας όταν το παιδί σας αποζητά τη δασκάλα ή φαίνεται να είναι πια σημαντική για εκείνο, αυτός είναι ο στόχος. Η προτίμηση αυτή δεν υπονομεύει τη δική σας σχέση με το παιδί σας, αλλά διευκολύνει τη δική του προσαρμογή, χρειάζεται να βρει ένα πρόσωπο ασφάλειας και φροντίδας στο σχολικό πλαίσιο και αν αυτή είναι η δασκάλα ή ο δάσκαλος τότε είστε εξαιρετικά τυχεροί.

Όπως είναι δύσκολη για το γονιό αυτή η περίοδος, άλλο τόσο δύσκολη και ίσως περισσότερο, είναι και για το παιδί. Υπάρχουν συμπεριφορές που εμφανίζονται στο μέσο όρο των παιδιών και που θεωρούνται φυσιολογικές, όταν αυτές δεν ξεπερνούν ένα εύλογο χρονικό διάστημα των 1-2 μηνών και κυρίως όταν τις βλέπετε να βελτιώνονται σημαντικά με την πάροδο των ημερών και να δεν εγκαθιδρύονται. Ενδεικτικές συμπεριφορές που εμφανίζονται την περίοδο αυτή είναι οι εξής :

  • Άρνηση να πάει στο σχολείο το πρωί
  • Άρνηση να ντυθεί ή να βάλει παπούτσια
  • Ανήσυχος ύπνος
  • Άρνηση λήψης τροφής στο σχολείο ή ακόμα και στο σπίτι
  • Αμφιθυμία / εκρήξεις θυμού
  • Υπερκινητικότητα
  • Εντονότερη προσκόλλησή στο πρόσωπο φροντίδας
  • Νυχτερινή ενούρηση
  • Παλινδρόμηση σε προηγούμενα αναπτυξιακά στάδια

Δεν είναι απαραίτητο ότι όλα τα παιδία θα εμφανίσουν το σύνολο των συμπτωμάτων, όπως επίσης είναι και πιθανό να εμφανίσουν ένα άλλο σύμπτωμα,  ως ένδειξη ανησυχίας που εξαρτάται πολύ από το χαρακτήρα του κάθε παιδιού, την ιδιοσυγκρασία και τις συνήθειες του. Όλες αυτές οι συμπεριφορές, όταν προέρχονται από το στρες της προσαρμογής,  είναι παροδικές και θα πρέπει να τις βλέπετε να μειώνονται στην πάροδο των ημερών, όσο το παιδί αρχίζει να εμπιστεύεται το σχολικό πλαίσιο και νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια.

Αυτό που είναι σημαντικό να θυμάστε ως γονείς, είναι ότι οι πρώτες ημέρες του σχολείου περιέχουν κλάμα, δυσαρέσκεια, αμφιθυμία και συναισθηματική φόρτιση και για εσάς και για το παιδί. Επίσης σημαντικό είναι να σκέφτεστε ότι όλα αυτά είναι απολύτως φυσιολογικά, μπορείτε να συμμετέχετε ενεργά στο να διευκολύνετε την εξέλιξή τους και ο χρόνος είναι σύμμαχος σας. Τέλος, είναι βέβαιο ότι τα οφέλη της σχολικής ένταξης είναι τεράστια και αδιαμφισβήτητα και υπερσκελίζουν κάθε παροδική αναταραχή που μπορεί να προκληθεί το πρώτο διάστημα. Καλή σχολική χρονιά!

0

Aυτισμός (ΔΑΦ)

Η πρώτη αναφορά στον αυτισμό, αφορούσε σε άτομα έγκλειστα σε ψυχιατρικά ιδρύματα , κλεισμένα στον εαυτό τους και έγινε από τον Ελβετό ψυχίατρο Bleuler το 1911. Μόλις 30 χρόνια μετά δύο άλλοι ψυχίατροι (Kanner, Asperger) μίλησαν για παιδιά που παρουσίαζαν ελλείματα στην κοινωνική ανάπτυξη, είχαν μια ιδιόμορφη γλωσσική ανάπτυξη και στερεοτυπικά- περιορισμένα ενδιαφέροντα και σαφώς καμία σχέση με ψυχωσική συμπτωματολογία.

Σήμερα η διάγνωση αναφέρεται σε παιδιά που βρίσκονται στο Αυτιστικό Φάσμα ( Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος – ΔΑΦ) και γνωρίζουμε ότι τα παιδιά αυτά υπολείπονται σε κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες, δυσκολεύονται ως προς την πρωτοβουλία επικοινωνίας, χρειάζονται εκπαίδευση στην αναγνώριση, διαχείριση και δόκιμη έκφραση του συναισθήματος.

Ο μύθος ότι τα παιδιά στο Φάσμα του Αυτισμού υπολείπονται σε γνωστικές ικανότητες, έχει σήμερα καταργηθεί και οι στατιστικές δείχνουν ότι μόνο το 50% των παιδιών που φέρουν τέτοια διάγνωση έχουν και σοβαρά νοητικά ελλείματα.

Το υπόλοιπο 50% είναι παιδιά με καλό νοητικό δυναμικό, αν και οι δυσκολίες στους τομείς της κοινωνικής και συναισθηματικής ανάπτυξης παραμένουν.

Για τον Αυτισμό γνωρίζουμε πλέον με βεβαιότητα τη γενετική προδιάθεση και τη γονιδιακή καταβολή, αλλά λόγω του επιπολασμού της εμφάνισης ( παλαιότερα ήταν 1/2000 παιδιά, σήμερα σε κάποιες χώρες ανά τον κόσμο διαγιγνώσκονται 1/68 κορίτσια και 1/42 αγόρια), δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το ρόλο του περιβάλλοντος στην εκδήλωση και εξέλιξη της διαταραχής.

Παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα και παραπέμπονται σε παρέμβαση πολύ νωρίς, σε συνδυασμό με την ύπαρξη ενός καλού νοητικού δυναμικού , μπορούν να έχουν μια εξαιρετική πορεία και λειτουργική ζωή που είναι και το ζητούμενο.

Στην Ελλάδα, τα παιδιά που φέρουν διάγνωση ΔΑΦ, σε κάποιες περιπτώσεις εντάσσονται στη γενική εκπαίδευση και με την τοποθέτηση παράλληλης στήριξης προοδεύουν και εκπαιδεύονται. Η συστηματική και πολυεπίπεδη παρέμβαση ( εργοθεραπεία, λογοθεραπεία, ειδική διαπαιδαγώγηση, ψυχοεκπαιδευτική καθοδήγηση κτλ) είναι μια διαδικασία συστηματική και η διάρκειά της χρονικά καθορίζεται από διάφορους παράγοντες. Σημαντικότατη είναι η ηλικία παραπομπής και έναρξης της παρέμβασης , μιας και η πλαστικότητα του εγκεφάλου σε μικρότερες ηλικίες επιτρέπει την ευελιξία στη σκέψη και την διαφοροποίηση στη συμπεριφορά.