0

Μην είσαι διαφορετικός, δεν επιτρέπεται!

Κάθε εβδομάδα θα έρθει στο γραφείο και ένα καινούριο περιστατικό ενός παιδιού που έχει αναπτύξει σχολική φοβία, που σωματοποιεί τα συμπτώματα του αφόρητου άγχους του, που έχει πέσει η απόδοσή του. Κάθε βδομάδα θα ακούσω μία ακόμη ιστορία για το πως περιθωριοποιείται ένα παιδί που μιλά άλλη γλώσσα, έχει άλλο χρώμα, δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να έχει τα πιο μοδάτα ρούχα και παπούτσια, δε μιλά καθαρά, είναι ψηλό, κοντό, με λίγα παραπάνω κιλά και η λίστα δεν τελειώνει.

Οι γονείς έρχονται με μένος για το σχολείο που δεν προσέχει, δε φροντίζει τα παιδιά τους και οι δάσκαλοι απαντούν ότι δεν μπορούν να κάνουν κάτι όταν οι οικογένειες δεν βοηθούν. Kαι στη μέση τα παιδιά σάντουϊτς, που ακουν ενηλίκους να διαφωνούν, για το ποιος φταίει περισσότερο, για το γεγονός ότι τα ίδια είναι ή δημιουργούν ένα πρόβλημα. Θυμόμαστε ως κοινωνία το σχολικό εκφοβισμό, κάθε φορά που ένα παιδί τερματίζει τη ζωή του, φεύγει από το σπίτι του, φτάνει στα άκρα γενικώς. Κάνουμε ημερίδες, βγάζουμε φυλλάδια, μιλάμε στα παιδιά, ζωγραφίζουν τα παιδιά, βλέπουν βίντεο.

Για το καθημερινό όμως αυτό μαρτύριο που περνούν τα παιδιά , για ένα σχολείο που γίνεται αφόρητο, που η γνώση δεν έχει θέση σε ένα πλαίσιο που συναισθηματικά τα αποστραγγίζει, δε μιλά κανείς. Ούτε για εκείνα τα παιδιά που με πιο έντονες συμπεριφορές στρέφονται εναντίον των συμμαθητών τους, προσπαθώντας να εκτονώσουν μια ένταση που κουβαλούν και δεν τους αναλογεί ή για να βρουν λίγη αποδοχή , αφού έχουν πρώτα δοκιμάσει άλλες μεθόδους που δεν πέτυχαν . Ούτε βέβαια και κανείς θα μιλήσει για εκείνα τα παιδιά που απλά παρατηρούν αυτές τις συμπεριφορές και τις διενέξεις, και μπορεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο να σωματοποιήσουν συμπτώματα άγχους με σκέψεις ” και αν είμαι ο επόμενος;” ” μήπως κάτι μπορούσα να κάνω και δεν κάνω;”

Ούτε όμως εγώ θα μιλήσω για αυτά τα παιδιά, θα μιλήσω για εμάς τους γονείς, τους δασκάλους, τους ενήλικες. Αναρωτιέμαι, πριν σηκώσουμε το δάχτυλο να κατηγορήσουμε κάποιον άλλο, τί μηνύματα περνάμε στα παιδιά μας, τί ζητάμε από εκείνα; Νομίζω ότι εκείνο που διέπει το σχολείο, τη γονεϊκότητα, την κοινωνική αποδοχή είναι η μη παρέκλιση από το μέσο όρο. Όλα τα παιδιά πρέπει να είναι όμορφα, όλα να είναι άριστοι μαθητές, καλοί αθλητές, να μην αντιμιλούν, να κάθονται ήσυχα, να μη διαφωνούν με την αυθεντία των ενηλίκων, να μην συναναστρέφονται μειονότητες, γιατί αυτό μειώνει το κοινωνικό στάτους της οικογένειας, να έχουν φίλους τους πιο δημοφιλείς στο σχολείο. Και αυτό είναι ένα τεράστιο βάρος για τα παιδιά, που δεν είναι δυνατόν να μην είναι μεταξύ τους διαφορετικά, γιατί έχουν διαφορετικά γονίδια, μεγαλώνουν σε διαφορετικές οικογένειες και έχουν διαφορετικές εμπειρίες. Είναι όμως και τεράστια αποτυχία δική μας, όταν εξορισμού ζητάμε από τα παιδιά να συνθλίβουν τη διαφορετική τους οπτική, να σκέφτονται τετριμένα, να συμπεριφέρονται κουρδισμένα. Και είμαστε εμείς, όλοι εμείς γονείς και δάσκαλοι, που ασυνείδητα αλλά με συνέπεια “λέμε” στα παιδιά να επιτεθούν για να αποκρούσουν το διαφορετικό, να το αποδιώξουν ή που “λέμε” ότι δεν είσαι αρκετά καλός για να είσαι ένας μέσος όρος.

Μια ματαιότητα είναι αυτές οι επιταγές, αφού εξορισμού ο κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός, με την ικανότητα βέβαια να προσαρμόζεται σε κοινωνικές καταστάσεις και μερικές φορές να δρα με τον τρόπο που εκείνες προβλέπουν, όχι πάντα γιατί πιστεύει ότι αυτό είναι το δόκιμο, αλλά για να μπορεί να κοινωνικοποιείται. Είμαι πεπεισμένη μετά από τόσα χρόνια δουλειάς, ότι δεν υπάρχουν “κακά” παιδιά, και είμαι επίσης βέβαιη ότι τα παιδιά δεν έχουν πρόθεση να προκαλέσουν κακό, όμως θα εξυπηρετήσουν την ταμπέλα που ο ενήλικας τους έβαλε : “άταχτος”, “τεμπέλης”, “κακός μαθητής” κ.α. Εμείς κάνουμε τη ζωή τους πιο δύσκολη, με τις αφόρητες απαιτήσεις μας. Για αυτό ας κατεβάσουμε το δάχτυλο και ας σηκώσουμε τα μάτια, να κοιτάξουμε λίγο τί μηνύματα θέλουμε να δώσουμε στα παιδιά μας, αν έχουμε ακούσει όσα εκείνα χρειάζονται.

Θυμηθείτε πως όσοι άνθρωποι ξεχώρισαν, άλλαξαν κάτι σε αυτόν τον κόσμο, προσέθεσαν σε γνώση, σε κοινωνική ευαισθησία, ή σε τέχνη , ήταν όλοι τους άνθρωποι που τους επιτράπει να είναι διαφορετικοί και έκαναν σπουδαία έργα λόγω της διαφορετικότητάς τους.

0

Τώρα θα παίξουμε το “παίξε ελεύθερα”

Oι γονείς που εμπλέκονται ενεργά στο ρόλο τους και ενημερώνονται για τα οφέλη διαφόρων δραστηριοτήτων, βρίσκονται εγκλωβισμένοι συχνά σε δύσκολες αποφάσεις τί να πρωτοκάνουν. Η λίστα τελειωμό δεν έχει, γιατί εκτός του σχολείου, ένα παιδί πρέπει να μάθει Αγγλικά ( που σαφώς πλέον αποτελεί τυπικό και απαραίτητο προσόν για την αγορά εργασίας), να κάνει ένα άθλημα ( που επίσης είναι σημαντική προσθήκη στο πρόγραμμα ειδικά των παιδιών που είναι ιδιαιτέρως ενεργητικά) και από κει και πέρα οι επιλογές αμέτρητες : μουσική, θέατρο, ρομποτική, δεύτερη ξένη γλώσσα, ζωγραφική κ.α. Όλες οι επιλογές είναι εξαιρετικές και όταν οι δράσεις αυτές οργανώνονται από εξειδικευμένους επαγγελματιές τα οφέλη είναι αμέτρητα. Όμως, όλα μαζί δε γίνονται και δε γίνονται γιατί το παιδί δεν εποφελείται από ένα πρόγραμμα αποπνικτικό , που στραγγαλίζει κάθε δικαίωμα του παιδιού να βαρεθεί, να κάτσει και να μην κάνει τίποτα, να μη τον κυνηγάει ο χρόνος.

Τα Σαββατοκύριακα πάλι το πρόγραμμα ξεκινάει από νωρίς. Οι γονείς ψάχνουν άλλες οικογένειες με παιδιά συνήθως, για να περάσουν την ημέρα τους και να δομήσουν το χρόνο τους έτσι ώστε το παιδί τους να μην είναι κλεισμένο μέσα στο σπίτι και να του προσφέρουν πλούσια γνωστικά ερεθίσματα. Συχνά αυτό καταλήγει σε μια Κυριακή απόγευμα, που ο γονιός έχει περάσει όμορφα, αλλά δεν έχει ξεκουραστεί και επίσης δεν έχει βρει το χρόνο να οργανώσει την εβδομάδα του που ξεκινάει.

Οι έρευνες , με μεγάη συνέπεια  τα τελευταία χρόνια, δείχνουν ότι η Σκανδιναβία είναι το μέρος όπου οι συνθήκες ζωής ευνοούν την ψυχική ευημερία και εξέλιξη. Έψαξα να διαβάσω, πως χειρίζονται τα θέματα της γονεϊκότητας για να δω τι μας διαφοροποιεί και είδα ότι πολύ βασικό ρόλο στη διαπαιδαγώγηση και στην εκπαίδευση των παιδιών , διαδραματίζει το μη-κατευθυνόμενο παιχνίδι. Οι γονείς δηλαδή “δημιουργούν” ευκαιρίες κατά βάση, που τα παιδιά αποφασίζουν με ποιον τρόπο θα παίξουν, τί υλικά θα χρησιμοποιήσουν, πότε το παιχνίδι θα ξεκινήσει , πότε θα τελειώσει και ποιο θα είναι το περιεχόμενό του. Για να συμβεί αυτό, αξιοποιούν τη φύση, τις παιδικές χαρές, τις αυλές. Ωθούν τα παιδιά να παίζουν όχι μόνο με παιχνίδια που υπάρχουν αγορασμένα αλλά να φτιάξουν τα ίδια τα παιχνίδια τους, δεν θα κάτσουν δίπλα να τους δείξουν “πώς παίζεται” , αλλά θα ρωτήσουν “πώς θες να παίξουμε;”. Δε θα δημιουργήσουν στο μυαλό τους μια σειρά για το τί πρέπει να γίνει, θα αφήσουν το παιδί να κατευθύνει τη διαδικασία και θα συμμετέχουν προάγωντας τις ιδέες αυτές.

Είναι εντυπωσιακό, αν το σκεφτεί κανείς, ότι το μη κατευθυνόμενο παιχνίδι, είναι κάτι που εμείς όχι μόνο δεν ενισχύουμε στα παιδιά, αλλά συχνά και παρερμηνεύουμε ως “δεν έχει τώρα τί να κάνει…”. Τα παιδιά έρχονται στις συνεδρίες και αναφέρουν συχνά ” η μαμά ή ό μπαμπάς, δε μας αφήνει να παίξουμε ΟΠΩΣ θέλουμε”. Και φυσικά θα παρέμβετε να σταματήσετε μια επικίνδυνη συμπεριφορά, αλλά το να λερωθεί ένα παιδί, το να λερώσει, το να βραχεί και να βρέξει, το να ξεστρώσει το κάλυμμα του καναπέ ή να βγάλει τα μαξιλάρια δεν θα πρέπει ίσως να αποτελούν αφορμές για καβγάδες, αρκεί να μάθω στο παιδί ότι θα πρέπει να συμμετέχει στην αποκατάσταση της ακαταστασίας.

Το μη κατευθυνόμενο παιχνίδι, ενισχύει δεξιότητες που στραγγαλίζονται στην ελληνική πραγματικότητα και στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, όπως η φαντασιακή σκέψη, η δημιουργία, η διαφορετικότητα, η εναλλακτική υπόθεση και η νοητική ευελιξία. Δημιουργήστε συνθήκες στα παιδιά σας να δημιουργήσουν τα ίδια, να χρησιμοποιήσουν τα υλικά διαφορετικά, να εφεύρουν κόσμους με τη φαντασία τους και να σας ταξιδέψουν εκεί, να εκδηλώσουν συναισθήματα ( δύο κούκλες που χτυπιούνται μεταξύ τους , μπορεί να είναι μια πολύ καθαρτική στιγμή για ένα θυμωμένο παιδί). Πολλές φορές έχετε ακούσει πως τα όρια είναι σημαντικά και η σταθερότητα του προγράμματος δημιουργεί ασφάλεια, το παιχνίδι όμως μπορεί και να είναι η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα.