0

Τώρα θα παίξουμε το “παίξε ελεύθερα”

Oι γονείς που εμπλέκονται ενεργά στο ρόλο τους και ενημερώνονται για τα οφέλη διαφόρων δραστηριοτήτων, βρίσκονται εγκλωβισμένοι συχνά σε δύσκολες αποφάσεις τί να πρωτοκάνουν. Η λίστα τελειωμό δεν έχει, γιατί εκτός του σχολείου, ένα παιδί πρέπει να μάθει Αγγλικά ( που σαφώς πλέον αποτελεί τυπικό και απαραίτητο προσόν για την αγορά εργασίας), να κάνει ένα άθλημα ( που επίσης είναι σημαντική προσθήκη στο πρόγραμμα ειδικά των παιδιών που είναι ιδιαιτέρως ενεργητικά) και από κει και πέρα οι επιλογές αμέτρητες : μουσική, θέατρο, ρομποτική, δεύτερη ξένη γλώσσα, ζωγραφική κ.α. Όλες οι επιλογές είναι εξαιρετικές και όταν οι δράσεις αυτές οργανώνονται από εξειδικευμένους επαγγελματιές τα οφέλη είναι αμέτρητα. Όμως, όλα μαζί δε γίνονται και δε γίνονται γιατί το παιδί δεν εποφελείται από ένα πρόγραμμα αποπνικτικό , που στραγγαλίζει κάθε δικαίωμα του παιδιού να βαρεθεί, να κάτσει και να μην κάνει τίποτα, να μη τον κυνηγάει ο χρόνος.

Τα Σαββατοκύριακα πάλι το πρόγραμμα ξεκινάει από νωρίς. Οι γονείς ψάχνουν άλλες οικογένειες με παιδιά συνήθως, για να περάσουν την ημέρα τους και να δομήσουν το χρόνο τους έτσι ώστε το παιδί τους να μην είναι κλεισμένο μέσα στο σπίτι και να του προσφέρουν πλούσια γνωστικά ερεθίσματα. Συχνά αυτό καταλήγει σε μια Κυριακή απόγευμα, που ο γονιός έχει περάσει όμορφα, αλλά δεν έχει ξεκουραστεί και επίσης δεν έχει βρει το χρόνο να οργανώσει την εβδομάδα του που ξεκινάει.

Οι έρευνες , με μεγάη συνέπεια  τα τελευταία χρόνια, δείχνουν ότι η Σκανδιναβία είναι το μέρος όπου οι συνθήκες ζωής ευνοούν την ψυχική ευημερία και εξέλιξη. Έψαξα να διαβάσω, πως χειρίζονται τα θέματα της γονεϊκότητας για να δω τι μας διαφοροποιεί και είδα ότι πολύ βασικό ρόλο στη διαπαιδαγώγηση και στην εκπαίδευση των παιδιών , διαδραματίζει το μη-κατευθυνόμενο παιχνίδι. Οι γονείς δηλαδή “δημιουργούν” ευκαιρίες κατά βάση, που τα παιδιά αποφασίζουν με ποιον τρόπο θα παίξουν, τί υλικά θα χρησιμοποιήσουν, πότε το παιχνίδι θα ξεκινήσει , πότε θα τελειώσει και ποιο θα είναι το περιεχόμενό του. Για να συμβεί αυτό, αξιοποιούν τη φύση, τις παιδικές χαρές, τις αυλές. Ωθούν τα παιδιά να παίζουν όχι μόνο με παιχνίδια που υπάρχουν αγορασμένα αλλά να φτιάξουν τα ίδια τα παιχνίδια τους, δεν θα κάτσουν δίπλα να τους δείξουν “πώς παίζεται” , αλλά θα ρωτήσουν “πώς θες να παίξουμε;”. Δε θα δημιουργήσουν στο μυαλό τους μια σειρά για το τί πρέπει να γίνει, θα αφήσουν το παιδί να κατευθύνει τη διαδικασία και θα συμμετέχουν προάγωντας τις ιδέες αυτές.

Είναι εντυπωσιακό, αν το σκεφτεί κανείς, ότι το μη κατευθυνόμενο παιχνίδι, είναι κάτι που εμείς όχι μόνο δεν ενισχύουμε στα παιδιά, αλλά συχνά και παρερμηνεύουμε ως “δεν έχει τώρα τί να κάνει…”. Τα παιδιά έρχονται στις συνεδρίες και αναφέρουν συχνά ” η μαμά ή ό μπαμπάς, δε μας αφήνει να παίξουμε ΟΠΩΣ θέλουμε”. Και φυσικά θα παρέμβετε να σταματήσετε μια επικίνδυνη συμπεριφορά, αλλά το να λερωθεί ένα παιδί, το να λερώσει, το να βραχεί και να βρέξει, το να ξεστρώσει το κάλυμμα του καναπέ ή να βγάλει τα μαξιλάρια δεν θα πρέπει ίσως να αποτελούν αφορμές για καβγάδες, αρκεί να μάθω στο παιδί ότι θα πρέπει να συμμετέχει στην αποκατάσταση της ακαταστασίας.

Το μη κατευθυνόμενο παιχνίδι, ενισχύει δεξιότητες που στραγγαλίζονται στην ελληνική πραγματικότητα και στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, όπως η φαντασιακή σκέψη, η δημιουργία, η διαφορετικότητα, η εναλλακτική υπόθεση και η νοητική ευελιξία. Δημιουργήστε συνθήκες στα παιδιά σας να δημιουργήσουν τα ίδια, να χρησιμοποιήσουν τα υλικά διαφορετικά, να εφεύρουν κόσμους με τη φαντασία τους και να σας ταξιδέψουν εκεί, να εκδηλώσουν συναισθήματα ( δύο κούκλες που χτυπιούνται μεταξύ τους , μπορεί να είναι μια πολύ καθαρτική στιγμή για ένα θυμωμένο παιδί). Πολλές φορές έχετε ακούσει πως τα όρια είναι σημαντικά και η σταθερότητα του προγράμματος δημιουργεί ασφάλεια, το παιχνίδι όμως μπορεί και να είναι η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα.

0

Ο μύθος του “καλού” γονιού και άλλες ιστορίες…

Βρισκόμαστε σε μια εποχή , όπου οι γονείς , αναλώνονται ψυχικά, γνωστικά και συναισθηματικά πολύ στο να βρουν τις κατάλληλες πληροφορίες για να μεγαλώσουν “σωστά” τα παιδιά τους. Ο προσανατολισμός αυτός , είναι τόσο μάταιος όσο και απογοητευτικός , όταν εξ’ορισμού προβλέπει να μην κάνεις λάθη , να διαχειρίζεσαι πλήρως και πάντα τα συναισθήματά σου, να μη χάνεις ποτέ την ψυχραιμία σου, να μην έρχεσαι σε σύγκρουση με το σύντροφο σου κτλ. Πολύ απλά, αυτό ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ.

Περνάμε στην εποχή μας από εκείνη τη χρονογραμμή της συναισθηματικής “αποστείρωσης” του περιβάλλοντος που παιδιά μεγαλώνουν.Φοβόμαστε να μιλήσουμε στα παιδιά μας για όσα σκεφτόμαστε, φοβόμαστε να τσακωθούμε μαζί τους, τρέμουμε αν το σχολείο που διαλέξαμε είναι αρκετά καλό, αν οι εξωσχολικές δραστηριότητες είναι αρκετές ή αν ή κόρη και ό γιος της γειτόνισσας συμμετέχουν και σε κάτι άλλο, που εμείς δεν το πήραμε είδηση και “πω,πω…να μην το ξέρω νωρίτερα…αφού τα έψαχνα εγώ, πώς μου ξέφυγε…;” Και φοβόμαστε γιατί θα τους δημιουργήσουμε ψυχικά τραύματα που ύστερα θα έχουν σοβαρό αντίκτυπο στη ζωή τους. Αυτό που συνήθως πετυχαίνουμε είναι να΄βιώνουμε και να μεταδίδουμε πολύ στρες και να χάνουμε τη δημιουργικότητά μας στον χρόνο που περνάμε με τα παιδιά μας.

Θυμάμαι, ένα παιδί που είχε παραπεμφθεί σε εμένα και όταν συνάντησα την οικογένεια, αντιλήφθηκα ότι ήταν πολύ επιφορτισμένη με το άγχος ότι η οικονομική ανέχεια στερούσε από τα παιδιά τους την πρόοδο, την εξέλιξη, τη “σωστή ψυχαγωγία” κτλ. Αυτό το βάρος φαινόταν να είναι τόσο μεγάλο για την οικογένεια που δημιουργούσε μια παραίτηση από την πλευρά των γονιών, όποτε οικονομικά η κατάσταση χειροτέρευε. Όταν ρώτησα το γιο τους, “αν μπορούσες να επιλέξεις κάτι να κάνεις που θα σε έκανε πολύ ευτυχισμένο τί θα ήταν αυτό;”, το παιδί μου απάντησε, να βάλουν ένα σεντόνι στο σαλόνι, να παριστάνουν πως είναι στη σκηνή και να δούνε ταινία με ποπ κορν.

Προφανώς και το να περνάω χρόνο με το παιδί μου είναι αξία μέγιστη, προφανώς και το να προβληματίζομαι για το πώς θα του “προσφέρω” μια  ζωή που θα τον προικίσει με ερεθίσματα και θα το βοηθήσει να αναπτυχθεί ώριμα είναι αυτοσκοπός, στο εννοιολλογικό περιεχόμενο που του προσδίδουμε διαφωνώ. Το παράσημο του “καλού” γονιού δεν στο δίνουν οι άλλοι, στο δίνει μόνο το παιδί σου. Και για το παιδί σου, υπάρχει μία σημαντικότατη αξία , και αυτή δεν είναι άλλη από το να είναι ευτυχισμένο.

Ευτυχισμένο δε σημαίνει, πάντα να γελά, δε σημαίνει πάντα να συμφωνεί, δε σημαίνει να μη τσακώνεστε. Νομίζω, ότι ευτυχισμένος είναι κάποιος, όταν ξέρει ότι του φέρονται με δικαιοσύνη, αντιλαμβάνεται ότι δεν επικρίνεται για τις επιλογές του, όταν η μικρή φωνούλα που λέει “θέλω να παίξω λίγο, όχι μόνο να τρέχω από δω και από εκεί” εισακούγεται. Είναι κάποιος ευτυχισμένος, όταν μέσα στην οικογένεια του επιτρέπεται να περνά από όλο το φάσμα των συναισθημάτων και να νιώθει ότι αυτό είναι φυσιολογικό. Είναι ευτυχισμένος κάποιος όταν αντιμετωπίζεται με ειλικρίνεια και όταν βέβαια γνωρίζει και τηρούνται τα όρια που θα επιτρέψουν στην οικογένεια να ζει αρμονικά και να αναζητά τις λύσεις της μέσα από τους κανόνες που έθεσε.

Ο δρόμος της γονεϊκότητας δεν είναι γραμμικός, κάτι βρίσκεις και κάτι χάνεις στη συμπεριφορά σου και μετά κάνεις ένα βήμα πίσω και αναζητάς πάλι τη λύση. Δεν περνά μόνο μέσα από σωστές αποφάσεις και αυτό δε θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αποτυχία αλλά ως ευκαιρία για μάθηση, μέχρι το επόμενο λάθος. Δεν είναι λιγότερο επαρκής ο γονιός, που επιλέγει να περνά καλά και χωρίς το παιδί του, χωρίς ωστόσο να το παραμελεί.

Η γονεϊκότητα είναι ένα σημαντικότατο οροσήμο στην εξέλιξη του ατόμου, όπου νέοι ρόλοι εισάγονται μάζι με πολύ στρες για το άγνωστο και την ευθύνη. Ο καθένας θα κάνει τις επιλογές του με βάση το σύστημα αξιών του, αλλά είναι σημαντικό να μάθει στο παιδί του να κάνει και εκείνο τις επιλογές του, και αυτό σημαίνει να αποδεχθεί ή και να μπορέσει να απορρίψει αυτό το σύστημα αξιών μέσα στο οποίο μεγαλώνει. Και τότε, είναι βέβαιο ότι το ίδιο το παιδί θα θεωρεί ότι είχε έναν “καλό” γονιό, έναν συνοδοιπόρο, ένα βατήρα που του έδωσε την ώθηση να ανακαλύψει τη δική του ευτυχία, έξω από τον ίδιο το γονιό, αλλά και θα είναι εκεί πάντα με ανιδιοτέλεια, να το στηρίζει στα δύσκολα και να το ακούει.